Chơi bonsai cho người mới: chọn cây, đất trồng, tưới nước, cắt tỉa và uốn dây cơ bản

Bonsai là nghệ thuật trồng cây trong chậu nhỏ và tạo dáng để cây trông như một cây cổ thụ thu nhỏ. Ở Việt Nam, cây cảnh và bonsai có truyền thống lâu đời, từ những chậu mai, sanh, si đến các tác phẩm mini để bàn. Người mới chỉ cần kiên nhẫn và nắm vài nguyên tắc cơ bản. 1. Chọn cây cho người mới Nên chọn những loại cây khỏe, dễ sống, chịu được cắt tỉa và hợp khí hậu nơi bạn sống: Sanh, si, đa (các loại Ficus): rất khỏe, ra rễ khí đẹp, chịu cắt tỉa tốt, rất hợp khí hậu nhiệt đới. Linh sam: lá nhỏ, hoa tím, phổ biến ở miền Nam. Mai chiếu thủy: hoa trắng thơm, lá nhỏ. Kim quýt, nguyệt quế, tùng la hán cũng là lựa chọn quen thuộc. Nên bắt đầu với một cây phôi đã có sẵn thân, rễ khỏe, thay vì gieo từ hạt mất nhiều năm. 2. Đất và chậu Đất bonsai phải thoát nước tốt. Đất thịt nén chặt trong chậu nhỏ dễ gây úng và thối rễ. Hỗn hợp thường dùng: đất trộn với xơ dừa, trấu hun, đá nhỏ hoặc sỏi nhẹ, tùy loại cây. Có thể mua đất trộn sẵn cho bonsai. Chậu phải có lỗ thoát nước. Lúc mới tập, chậu nhựa hoặc chậu sâu giúp cây dễ sống hơn chậu nông. 3. Ánh sáng và vị trí Phần lớn cây bonsai cần nhiều nắng. Đặt cây ngoài ban công, sân thượng có nắng buổi sáng. Bonsai không phải cây trồng trong nhà. Để trong phòng tối lâu ngày, cây sẽ yếu và rụng lá. Mùa nắng gắt, có thể che bớt nắng buổi trưa cho những cây nhỏ. 4. Tưới nước – kỹ năng quan trọng nhất Không tưới theo lịch cứng. Hãy kiểm tra đất: khi bề mặt khô, ấn ngón tay xuống thấy khô khoảng 1 cm thì tưới. Tưới đẫm cho đến khi nước chảy ra lỗ đáy chậu. Mùa hè nóng, chậu nhỏ có thể cần tưới mỗi ngày một đến hai lần. Mùa mưa phải chú ý thoát nước, tránh úng. 5. Bón phân Bón loãng và đều đặn trong mùa cây phát triển, dùng phân hữu cơ tan chậm hoặc phân bón lá pha loãng. Không bón khi cây vừa thay chậu hoặc đang yếu. 6. Cắt tỉa Cắt tỉa tạo tán: khi cành non mọc dài, cắt bớt để giữ dáng và kích thích cây ra nhiều nhánh nhỏ. Cắt bỏ cành khô, cành mọc ngược vào trong, cành chéo nhau. Dùng kéo sắc, sạch. Vết cắt lớn nên bôi keo liền sẹo. 7. Uốn dây Dùng dây nhôm hoặc dây đồng quấn quanh cành theo góc khoảng 45 độ, rồi uốn từ từ theo dáng mong muốn. Không quấn quá chặt. Kiểm tra thường xuyên và tháo dây trước khi dây hằn sâu vào vỏ cây, thường sau vài tháng tùy tốc độ phát triển. Uốn nhẹ nhàng, cành có thể gãy nếu uốn mạnh một lần. 8. Thay chậu Cây non thường thay chậu, cắt bớt rễ 1–2 năm một lần, cây già lâu hơn. Thời điểm tốt là đầu mùa sinh trưởng. Sau khi thay chậu, để cây nơi râm mát, tránh nắng gắt và không bón phân trong vài tuần. 9. Kiên nhẫn Một cây bonsai đẹp cần nhiều năm chăm sóc. Hãy tận hưởng quá trình, chụp ảnh cây mỗi mùa để thấy sự thay đổi. Trong phòng này bạn có thể chia sẻ ảnh cây, hỏi về sâu bệnh, cắt tỉa và kinh nghiệm chơi bonsai.