Số hóa ảnh cũ của gia đình: scan ảnh, chụp bằng điện thoại, phục hồi ảnh mờ, ghi chú tên người và lưu trữ an toàn để không mất kỷ niệm

Trong nhà nhiều gia đình Việt vẫn còn những cuốn album ảnh cũ: ảnh cưới của ông bà, ảnh đen trắng thời bao cấp, ảnh chụp ở studio với phông cảnh vẽ. Theo thời gian, ảnh giấy bị ố vàng, mốc, bạc màu, nhất là trong khí hậu nóng ẩm. Số hóa ảnh cũ là cách giữ gìn những kỷ niệm ấy cho con cháu. Chuẩn bị Gom tất cả ảnh lại, phân loại theo từng album, từng thời kỳ hoặc từng nhánh trong gia đình. Làm sạch nhẹ bụi bằng chổi mềm hoặc khăn khô mịn. Không dùng nước hay cồn. Với ảnh bị dính vào nhau hoặc dính vào album, đừng cố gỡ mạnh; nên hỏi tiệm ảnh có kinh nghiệm. Cách 1: Máy scan Máy scan phẳng cho chất lượng tốt nhất. Độ phân giải: tối thiểu 600 dpi cho ảnh thường; ảnh nhỏ hoặc muốn phóng to thì 1200 dpi. Lưu định dạng chất lượng cao (TIFF hoặc JPEG chất lượng cao nhất) làm bản gốc. Không cần chỉnh sửa khi scan; hãy lưu bản gốc rồi chỉnh trên bản sao. Cách 2: Chụp bằng điện thoại Đặt ảnh trên mặt phẳng, chụp ở nơi có ánh sáng tự nhiên dịu, tránh ánh nắng trực tiếp. Giữ điện thoại song song với ảnh để ảnh không bị méo. Tắt đèn flash để tránh lóa, nhất là với ảnh bóng. Có những ứng dụng scan ảnh chuyên dụng giúp tự cắt viền, khử lóa và chỉnh thẳng. Cách này nhanh và tiện, nhưng chất lượng thường kém hơn máy scan. Cách 3: Dịch vụ số hóa Nhiều tiệm ảnh nhận scan ảnh cũ, phim âm bản và băng video. Hãy chọn nơi uy tín, hỏi rõ độ phân giải và cách trả file, và tốt nhất là giữ lại những tấm quý nhất để tự scan hoặc đi cùng khi họ scan. Phục hồi ảnh Các phần mềm chỉnh ảnh có thể chỉnh lại màu bị ố vàng, tăng độ tương phản và xóa vết xước nhỏ. Một số công cụ dùng trí tuệ nhân tạo có thể làm nét khuôn mặt hoặc tô màu ảnh đen trắng. Kết quả có thể ấn tượng, nhưng AI đôi khi "tự vẽ" chi tiết không có thật. Hãy luôn giữ bản gốc chưa chỉnh sửa. Ghi lại câu chuyện Đây là bước quan trọng mà nhiều người bỏ qua. Ngồi cùng ông bà, cha mẹ, hỏi về từng tấm ảnh: ai đây, chụp ở đâu, năm nào, dịp gì. Ghi vào tên tệp hoặc phần mô tả của ảnh, ví dụ: "1978_Hanoi_damcuoi_ongba.jpg". Có thể ghi âm hoặc quay video những câu chuyện ông bà kể: đó cũng là tài sản quý của gia đình. Lưu trữ an toàn Áp dụng quy tắc 3-2-1: ít nhất 3 bản sao, trên 2 loại thiết bị khác nhau (ví dụ máy tính và ổ cứng rời), trong đó 1 bản để ở nơi khác (dịch vụ lưu trữ đám mây hoặc nhà người thân). Đặt tên thư mục rõ ràng theo năm hoặc theo người. Kiểm tra định kỳ xem các bản sao còn mở được không. Giữ gìn ảnh giấy Sau khi số hóa, đừng vứt ảnh gốc. Cất ảnh trong hộp hoặc album không chứa axit, để nơi khô ráo, tránh ánh nắng và ẩm mốc. Gói hút ẩm trong hộp đựng ảnh rất hữu ích trong mùa nồm. Chia sẻ với gia đình Một album số chung cho cả họ, một cuốn sách ảnh in lại tặng ông bà dịp Tết, hay một buổi xem ảnh cũ cùng nhau đều là những món quà ý nghĩa, giúp các thế hệ hiểu thêm về nhau.