Cách nhận biết và phòng tránh lừa đảo qua điện thoại và mạng: giả danh công an, ngân hàng, việc nhẹ lương cao và ứng dụng giả

Lừa đảo qua điện thoại và mạng xã hội ở Việt Nam ngày càng tinh vi, và nạn nhân không chỉ là người lớn tuổi. Kẻ gian thường đánh vào nỗi sợ, lòng tham hoặc sự vội vàng. Nắm được các kịch bản phổ biến là cách tốt nhất để không mắc bẫy. Các kịch bản lừa đảo thường gặp Giả danh công an, viện kiểm sát, tòa án: gọi điện báo bạn liên quan đến một vụ án, rửa tiền hoặc ma túy, yêu cầu chuyển tiền vào "tài khoản tạm giữ" để "chứng minh trong sạch", hoặc gọi video với người mặc sắc phục. Cơ quan chức năng không làm việc qua điện thoại theo cách này và không bao giờ yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân. Giả danh nhân viên ngân hàng, điện lực, nhà mạng: báo tài khoản bị khóa, cần nâng cấp, hoàn tiền, cập nhật thông tin, kèm đường link hoặc yêu cầu cài ứng dụng. Việc nhẹ lương cao, làm nhiệm vụ online: like video, đánh giá sản phẩm, "chốt đơn" được trả hoa hồng nhỏ lúc đầu, sau đó yêu cầu nạp tiền ngày càng lớn để "hoàn thành nhiệm vụ" và không bao giờ rút được. Đầu tư siêu lợi nhuận: sàn tiền ảo, chứng khoán, ngoại hối không phép, được "chuyên gia" trong nhóm chat dẫn dắt. Người thân gặp nạn: tin nhắn hoặc cuộc gọi video giả (có thể dùng công nghệ giả giọng, giả mặt) báo con em bị tai nạn, cần chuyển tiền gấp. Shipper, đơn hàng: báo có đơn hàng cần thanh toán thêm phí hoặc gửi link "theo dõi đơn hàng". Hack tài khoản mạng xã hội để mượn tiền bạn bè, người thân của chủ tài khoản. Những dấu hiệu cần dừng lại ngay Yêu cầu chuyển tiền gấp, giữ bí mật, không được nói với ai. Yêu cầu cung cấp mã OTP, mật khẩu, ảnh CCCD, quét khuôn mặt. Đường link lạ, tên miền gần giống trang chính thức nhưng sai một vài ký tự. Yêu cầu cài ứng dụng từ đường link hoặc file gửi qua tin nhắn (file .apk trên Android). Lợi nhuận hứa hẹn cao bất thường. Nguyên tắc tự bảo vệ Không bao giờ cung cấp mã OTP cho bất kỳ ai. Ngân hàng không bao giờ hỏi mã OTP. Chỉ cài ứng dụng từ App Store hoặc Google Play, và tải ứng dụng ngân hàng, dịch vụ công từ đúng nhà phát hành chính thức. Khi nghi ngờ, cúp máy và tự gọi lại số tổng đài chính thức in trên thẻ ngân hàng hoặc trang web chính thức; với người thân, gọi lại số quen thuộc để xác minh. Bật xác thực hai lớp cho Zalo, Facebook, email. Ngân hàng tại Việt Nam đã áp dụng xác thực sinh trắc học (khuôn mặt) cho các giao dịch chuyển tiền giá trị lớn và khi đăng nhập trên thiết bị mới. Đừng bao giờ thực hiện quét khuôn mặt theo hướng dẫn của người lạ qua điện thoại. Hạn chế đăng thông tin cá nhân, số điện thoại, ảnh giấy tờ lên mạng xã hội. Nếu đã bị lừa 1. Gọi ngay tổng đài ngân hàng để yêu cầu khóa tài khoản, thẻ và báo cáo giao dịch đáng ngờ. Càng nhanh càng có cơ hội giữ lại tiền. 2. Đổi mật khẩu các tài khoản quan trọng từ một thiết bị an toàn. 3. Lưu lại bằng chứng: tin nhắn, số điện thoại, số tài khoản nhận tiền, ảnh chụp màn hình. 4. Trình báo cơ quan công an nơi gần nhất. 5. Cảnh báo người thân, bạn bè nếu tài khoản mạng xã hội của bạn bị chiếm. Nói chuyện với cha mẹ, ông bà Người lớn tuổi là đối tượng bị nhắm tới nhiều nhất. Hãy dặn một quy tắc đơn giản: "Ai gọi đến đòi chuyển tiền hoặc hỏi mã OTP, kể cả xưng là công an hay ngân hàng, cứ cúp máy và gọi cho con trước."