Cơm lam Tây Bắc: gạo nếp nướng trong ống nứa, chọn ống tre, cách nướng trên than và ăn với muối vừng, gà nướng

Cơm lam là món ăn truyền thống của đồng bào các dân tộc vùng núi phía Bắc và Tây Nguyên: gạo nếp được cho vào ống nứa hoặc ống tre non, đổ nước suối rồi nướng trên lửa than. Khi chín, chẻ lớp vỏ ống ra, bên trong là thỏi cơm dẻo thơm, được bao bởi lớp màng tre mỏng. Cơm lam thường được ăn với muối vừng, thịt gà nướng hay thịt lợn nướng, là món quen thuộc ở Sa Pa, Mai Châu, Hà Giang hay Tây Nguyên. Nguyên liệu Gạo nếp nương ngon (khoảng 1 kg cho 6–8 ống); ống nứa hoặc tre non, đường kính 4–6 cm, dài khoảng 30–40 cm, một đầu kín mắt tre; nước sạch, một chút muối; lá chuối hoặc lá dong để nút ống; có thể thêm đậu xanh, dừa nạo hoặc lá dứa để thơm. Chọn ống nứa Chọn ống nứa non, vỏ còn xanh, có lớp màng mỏng bên trong — lớp màng này bám vào cơm, giúp cơm thơm và dễ bóc. Rửa sạch bên ngoài ống, cắt một đầu sát mắt để làm đáy. Ngâm gạo Vo gạo nếp, ngâm 4–6 tiếng hoặc qua đêm cho hạt nở, rồi để ráo, trộn chút muối. Cho gạo vào ống Cho gạo vào khoảng hai phần ba ống, lắc cho đều. Đổ nước ngập gạo khoảng 1–2 cm. Nút miệng ống bằng lá chuối hoặc lá dong cuộn chặt. Nướng Xếp ống nghiêng trên bếp than hoặc bên đống lửa, xoay đều tay để ống chín đều. Nướng khoảng 30–45 phút đến khi vỏ ngoài cháy xém, nước bên trong cạn, ngửi thấy mùi thơm của nếp và tre. Có thể luộc hoặc hấp ống gạo trước cho chín rồi mới nướng để tiết kiệm thời gian. Bóc cơm Để ống nguội bớt, dùng dao vót bỏ lớp vỏ cháy bên ngoài, chừa lại lớp tre mỏng màu trắng. Chẻ dọc ống, lấy thỏi cơm ra, cắt khúc. Ăn kèm Muối vừng (mè) rang giã với muối, hoặc muối ớt. Gà nướng, thịt lợn bản nướng, cá suối nướng. Mẹo Không đổ quá nhiều nước, cơm sẽ nhão; ít nước quá cơm sẽ sống. Nếu ở thành phố không có ống nứa, có thể mua ống tre rỗng làm sẵn tại chợ đặc sản hoặc mua cơm lam đã nướng. Khi đi du lịch Tây Bắc, cơm lam bày bán dọc đường hoặc ở chợ phiên, thường ăn kèm muối vừng, rất tiện mang theo.